Сыртқы саясатта сын тезінен өткенбіз

Тәуелсіз Қазақстан егемен мемлекет ретінде халықаралық аренаға шыққан сәттен бастап, сыртқы саясатты белсенді түрде жүргізуге кірісті. Елдің сыртқы саясаты алдымен үш негізгі бағытқа негізделді. Біріншіден, әлем елдерімен, соның ішінде бұрынғы Кеңес Одағы республикаларымен, сондай-ақ Азия, Еуропа, Таяу Шығыс және АҚШ сияқты ірі мемлекеттермен өзара тиімді байланыстарды дамытуға басымдық берілді. Екіншіден, дипломатиялық қарым-қатынастармен қатар, экономикалық және мәдени байланыстарды нығайту арқылы Қазақстанның әлемдік өркениет кеңістігіне енуі көзделді. Үшіншіден, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және ядролық қарудың таралуына жол бермеу мәселесі басты назарда болды, деп жазады JANABASTAU.KZ ақпарат агенттігі.

1991 жылдан бері Қазақстан халықаралық қарым-қатынастар жүйесінде өз орнын айқындап, көпвекторлы сыртқы саясатты ұстанды. Бұл бағыт елдің геосаяси орналасуымен және ұлттық мүдделерді қорғау қажеттілігімен тығыз байланысты. Тәуелсіздік жылдары Қазақстанды 180-нен аса мемлекет танып, 120-дан аса елмен дипломатиялық байланыс орнатылды. Шетелдерде елшіліктер мен консулдық мекемелер ашылып, Қазақстанда да көптеген шетелдік дипломатиялық өкілдіктер жұмыс істей бастады.

Елдің сыртқы саясатындағы басым бағыттардың бірі – Ресеймен қарым-қатынас. Қазақстан мен Ресей арасындағы 1992 жылғы Достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы шарт екі ел арасындағы стратегиялық серіктестіктің негізін қалады. Кейінгі жылдары қабылданған бірлескен декларациялар мен келісімдер екіжақты қарым-қатынастарды одан әрі нығайтты. Мәңгі достық туралы құжаттар, экономикалық байланыстарды тереңдету және Байқоңыр ғарыш айлағын бірлесіп пайдалану сияқты маңызды мәселелер шешімін тапты.

Сол сияқты Қытай Халық Республикасымен де тату көршілік қарым-қатынастар орнатылды. Екі ел арасындағы теміржол қатынасының іске қосылуы Қазақстанның Азия-Тынық мұхиты аймағына шығуына мүмкіндік берді. 90-жылдардан бастап сауда айналымы қарқынды өсті. Шекара мәселелерін реттеу арқылы екі ел арасындағы қауіпсіздік пен тұрақтылық қамтамасыз етілді. Сонымен қатар мұнай құбырларын салу жөніндегі ірі жобалар экономикалық байланыстарды күшейтті.

Қазақстан мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастар да ерекше маңызға ие. АҚШ Қазақстанды тәуелсіз мемлекет ретінде алғашқылардың бірі болып таныды. Екі ел арасында сауда, инвестиция және қауіпсіздік салаларында келісімдер жасалды. АҚШ Қазақстан экономикасына ірі инвестор ретінде тартылып, бірлескен кәсіпорындардың саны артты. Сонымен қатар халықаралық ұйымдар арқылы да ынтымақтастық нығайды.

Қазақстан Орталық Азия елдерімен де тығыз байланыс орнатты. 1994 жылы құрылған Орталық Азия экономикалық қауымдастығы аймақтық интеграцияны дамытуға ықпал етті. Кейін бұл ұйым «Орталық Азия ынтымақтастығы» ретінде жаңартылып, аймақтық экономикалық және саяси байланыстарды күшейтті.

Елдің сыртқы саясатындағы маңызды бағыттардың бірі – қауіпсіздік мәселесі. Қазақстан ядролық қарудан бас тартып, әлемдік қауымдастықта бейбіт саясат ұстанатынын дәлелдеді. Еліміз БҰҰ-ға мүше болып, көптеген халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық орнатты. Ал бұл қадамдар елдің халықаралық беделін арттыра түсті.

Сонымен қатар Қазақстанның сыртқы саясатында Шанхай ынтымақтастық ұйымы, ЕҚЫҰ сияқты халықаралық құрылымдармен байланыс ерекше орын алады. 2010 жылы Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі – елдің халықаралық деңгейдегі үлкен жетістігі болды.

Осылайша, тәуелсіз Қазақстан қысқа уақыт ішінде әлемдік қауымдастықтың толыққанды мүшесіне айналды. Көпвекторлы саясаттың арқасында еліміз әлем елдерімен тең дәрежеде қарым-қатынас орнатып, бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға үлес қосып келеді. Соның арқасында қазақ елі бүгінде халықаралық аренада сенімді серіктес ретінде танылып, аймақтық көшбасшы елдердің бірі ретінде мойындалып отыр.