КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТ: ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУДЫҢ ЖАҢА БЕЛЕСІ

Еліміздің саяси-құқықтық жүйесін жаңғырту аясындағы маңызды өзгерістердің бірі - Конституциялық Соттың жаңа мәртебесі. Бұл орган мемлекеттік басқарудағы заңдылықты сақтаумен қатар, азаматтардың құқықтық қорғалуын қамтамасыз ететін негізгі институтқа айналып отыр, деп хабарлайды JANABASTAU.KZ ақпарат агенттігі.

Жаңа Конституция жобасында қарастырылған бұл өзгерістер құқықтық мемлекет құру бағытындағы кезекті қадам болып табылады. 

Ең маңызды жаңалықтардың бірі - азаматтарға Конституциялық Сотқа тікелей жүгіну мүмкіндігінің берілуі. Бұған дейін құқықтық нормалардың конституцияға сәйкестігін тексеру тек белгілі бір мемлекеттік органдардың немесе лауазымды тұлғалардың құзырында болса, енді әрбір азамат өз құқықтары бұзылды деп есептеген жағдайда бұл органға шағымдана алады.

Бұл өзгеріс азаматтардың сот жүйесіне деген сенімін арттырып, конституциялық құқықтардың тек қағаз жүзінде емес, өмірде де қорғалуына мүмкіндік береді. Енді адам өз мәселесін тікелей ең жоғарғы құқықтық инстанцияда көтере алады.

Конституциялық Соттың тағы бір маңызды қызметі - халықаралық келісімдер мен шешімдердің еліміздің мүддесіне сәйкестігін тексеру. Қазіргі жаһандану заманында мемлекеттер халықаралық құқықтық кеңістіктің бір бөлігі болып табылады. Дегенмен, мемлекеттік егемендік пен ұлттық мүдде әрқашан басымдыққа ие болуы тиіс. Конституциялық Сот бұл тұрғыда «қорғаныс фильтрі» қызметін атқарады.

Егер халықаралық деңгейде қабылданған шешімдер немесе келісімдер еліміздің Конституциясына, ұлттық қауіпсіздігіне немесе қоғамдық мүддеге қайшы келетін болса, Сот оны мұқият сараптап, заңдық баға береді. Бұл еліміздің халықаралық міндеттемелерді орындай отырып, өз егемендігін сақтап қалуына кепілдік береді.

Конституциялық Соттың бұл өкілеттіктері - азаматтық қоғам мен мемлекет арасындағы қарым-қатынастың жаңа сатыға көтерілгенін білдіреді. Сот билігінің бұл тармағы азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыруға және мемлекеттік шешімдердің әділ әрі ашық қабылдануына тікелей ықпал етеді. Нәтижесінде, елдегі құқықтық мәдениет қалыптасып, заң үстемдігі нығая түспек.