Орта дәліз арқылы контейнер тасымалы бір жылда 58%-ға өсті

Қазақстан арқылы өтетін Транскаспий халықаралық көлік бағыты (ТХКБ) бойынша контейнер тасымалының көлемі артып келеді. 2026 жылғы қаңтар-тамыз айлары аралығында осы бағытпен шамамен 44,2 мың TEU контейнер тасымалданған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 58%-ға көп. Сонымен қатар Қытайдан жөнелтілген контейнерлік пойыздар саны да артқан, деп хабарлайды JANABASTAU.KZ ақпарат агенттігі.

«Қазақстан темір жолы» компаниясының мәліметінше, 2026 жылдың сегіз айында ТХКБ бойынша тасымал көлемі 2025 жылдың қаңтар-тамыз айларымен салыстырғанда 16,2 мың TEU-ға ұлғайып, 44,2 мың TEU-ға жеткен. Осы кезеңде Қытайдан аталған бағыт бойынша 419 контейнерлік пойыз жөнелтілді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 191 пойызға немесе 84%-ға артық. Көрсеткіштер Қытай, Орталық Азия, Каспий өңірі және Еуропа нарықтары арасындағы контейнерлік тасымалдауда Орта дәліздің қолданысы артып келе жатқанын көрсетеді.

Контейнер тасымалы екінші жыл қатарынан өсіп келеді

Контейнер тасымалының өсімі 2025 жылдың қорытындысы бойынша да байқалды. Сол жылы ТХКБ арқылы шамамен 77 мың TEU контейнер тасымалданған. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 20,3 мың TEU-ға жуық артық. Жылдық өсім 36%-ды құрады. Осылайша, тасымал көлемінің артуы тек биылғы жылға тән емес. 2025 жылы да аталған бағыт бойынша контейнер тасымалы айтарлықтай өскен. Орта дәліз арқылы өтетін жалпы жүк ағыны да ұлғайып келеді. LogiStan деректеріне сәйкес, 2021-2024 жылдар аралығында осы бағыттағы тасымал көлемі бес еседен астам өсіп, жылына 840 мың тоннадан 4,5 миллион тоннаға дейін жеткен. Бұл ретте TEU өлшемімен есептелетін контейнер тасымалы мен тоннамен өлшенетін жалпы жүк көлемі екі түрлі көрсеткіш екенін ескерген жөн. Сондықтан олардың өзгеру динамикасын жеке қарастыру қажет.

Қазақстанның рөлі қандай?

ТХКБ немесе Орта дәліз Қытай мен Орталық Азия елдерін Қазақстан, Каспий теңізі және Оңтүстік Кавказ арқылы Еуропа нарықтарымен байланыстырады. Бағыт бірнеше мемлекеттің теміржол және теңіз инфрақұрылымын пайдалануды көздейді. Қазақстан үшін бұл бағыттың дамуы транзиттік әлеуетті арттыру, логистиканы жетілдіру және сыртқы нарықтармен көлік байланысын кеңейту тұрғысынан маңызды. Қытайдан жөнелтілетін контейнерлік пойыздар санының өсуі бағыттың негізгі учаскелерінің біріндегі тасымал қарқындылығының артқанын көрсетеді. Сонымен қатар тасымал көлемінің ұлғаюы бүкіл маршрут бойындағы теміржолдардың, порттардың және басқа да логистикалық нысандардың үйлесімді жұмыс істеуін талап етеді. Бұл ретте инфрақұрылымның өткізу қабілеті, контейнерлерді бір көлік түрінен екіншісіне ауыстырып тиеуді ұйымдастыру және халықаралық тасымалға қатысушылар арасындағы үйлестіру маңызды рөл атқарады.

Соңғы деректер нені көрсетеді?

2026 жылғы қаңтар-тамыз айларында ТХКБ арқылы шамамен 44,2 мың TEU контейнер тасымалданған. Ал Қытайдан осы бағыт бойынша 419 контейнерлік пойыз жөнелтілген. Екі көрсеткіш те 2025 жылдың сәйкес кезеңіндегі нәтижелерден айтарлықтай жоғары. 2025 жылы бағыт бойынша контейнер тасымалының көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 36%-ға өсті. Ал 2021-2024 жылдары Орта дәліз арқылы өтетін жалпы жүк көлемі бес еседен астам ұлғайды. Бұл деректер аталған көлік бағытын пайдалану ауқымының кеңейіп келе жатқанын аңғартады. Алайда өсім қарқынының жоғары болуы өздігінен маршруттың басқа бағыттармен салыстырғандағы тиімділігі немесе табыстылығы туралы қорытынды жасауға жеткіліксіз. Мұндай бағалау үшін тасымал құны, жеткізу мерзімі, инфрақұрылымның жүктемесі және жүк ағынының құрылымы туралы қосымша мәліметтер қажет.