Солтүстік – Оңтүстік бағыты мен Орта дәліз: Қазақстан транзиттік әлеуетін арттыруда

Қазақстан Азия, Ресей және Еуропа нарықтарын байланыстыратын көлік дәліздерін дамытуды жалғастыруда. Ел үшін Ресеймен ынтымақтастық аясындағы Солтүстік – Оңтүстік бағыты ерекше маңызға ие. Сонымен қатар Транскаспий халықаралық көлік бағытының (ТХКБ) мүмкіндіктері кеңейіп келеді, деп хабарлайды JANABASTAU.KZ ақпарат агенттігі.

2026 жылдың сегіз айында осы бағыт арқылы шамамен 44,2 мың TEU контейнер тасымалданған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 58%-ға көп. Өңірдегі көлік байланыстарын нығайтудың маңыздылығын Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев атап өтті. Оның айтуынша, инфрақұрылымды дамыту экономикалық байланыстарды нығайтуға, сауда көлемін арттыруға және қосылған құнның жаңа тізбектерін қалыптастыруға мүмкіндік береді. «Қазақстан үшін Ресеймен ынтымақтастық аясындағы Солтүстік – Оңтүстік бағыты ерекше өзекті болып қала береді», – деді Мемлекет басшысы.

Солтүстік – Оңтүстік бағыты және Орта дәліз

Қазақстан көлік бағыттарын дамытуды өңірлік ынтымақтастықты кеңейтудің негізгі бағыттарының бірі ретінде қарастырады. Бұл тек жүк тасымалымен шектелмейді. Сонымен қатар инвестиция, энергетика және өнеркәсіп салаларындағы өзара іс-қимылға қолайлы жағдай жасауға бағытталған. Тоқаев Транскаспий халықаралық көлік бағытының маңызы артып келе жатқанын да атап өтті. Бұл бағыт Орта немесе Ортаңғы дәліз деп те аталады. Ол Қытай мен Орталық Азия елдерін Каспий өңірі арқылы Еуропа нарықтарымен байланыстырады. Президенттің айтуынша, Қазақстанның көлік инфрақұрылымын жаңғырту бүкіл өңірдің транзиттік рөлін арттыруға тиіс.

ТХКБ бойынша контейнер тасымалы 58%-ға өсті

Тасымал көрсеткіштері Орта дәліздегі контейнер қозғалысының көлемі ұлғайып келе жатқанын көрсетеді. «Қазақстан темір жолы» компаниясының мәліметінше, 2026 жылғы қаңтар-тамыз айларында ТХКБ арқылы шамамен 44,2 мың TEU контейнер тасымалданған. TEU – жиырма футтық стандартты контейнерге тең өлшем бірлігі. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 16,2 мың TEU-ға немесе 58%-ға артық. Сегіз ай ішінде Қытайдан осы бағыт бойынша 419 контейнерлік пойыз жөнелтілген. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 191 пойызға немесе 84%-ға көп. Оң динамика 2025 жылы да байқалды. Жыл қорытындысы бойынша ТХКБ арқылы шамамен 77 мың TEU контейнер тасымалданған. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 20,3 мың TEU-ға жуық немесе 36%-ға артық. Контейнер тасымалының өсуі Азия мен Еуропа арасындағы жүк жеткізуде аталған бағыттың қолданысы артып келе жатқанын аңғартады. Сонымен бірге дәліздің одан әрі дамуы қатысушы елдердің теміржол, порт және басқа да көлік инфрақұрылымының үйлесімді жұмысына байланысты.

Қазақстан көлік инфрақұрылымын кеңейтуде

Қазақстан көлік жүйесінің өткізу мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған бірнеше инфрақұрылымдық жобаны жүзеге асырып жатыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың мәліметінше, Мойынты – Қызылжар және Дарбаза – Мақтаарал теміржол желілерінің құрылысы аяқталуға жақын. Ал 2027 жылы Бақты – Аягөз бағыты бойынша пойыз қозғалысын ашу жоспарланған. Президент бұл жобаның стратегиялық маңызын атап өтті. Бұдан бөлек, Қытайды Каспий теңізімен, одан әрі Еуропа нарықтарымен байланыстыруға тиіс «Арал – Каспий магистралі» ірі автомобиль жолы жобасын іске асыру басталды. Өңір елдерінің шекара маңындағы сауда-логистикалық кешендері мен өнеркәсіптік кооперация орталықтарын дамытуға да ерекше мән беріліп отыр. Мемлекет басшысының пікірінше, болашақта оларды бірыңғай жүйеге біріктіріп, өңірлік қосылған құн тізбектерін қалыптастыруға болады. Осылайша, Қазақстанның көлік стратегиясы бірнеше бағытты қамтиды. Олар – Ресеймен ынтымақтастық аясындағы Солтүстік – Оңтүстік бағытын дамыту, Каспий арқылы өтетін Орта дәліздің мүмкіндіктерін кеңейту және Қытаймен әрі басқа да нарықтармен теміржол және автомобиль байланыстарын нығайту. Бұл жобалардың негізгі мақсаты – транзит пен сауда мүмкіндіктерін арттыру, сондай-ақ өңір елдері арасындағы экономикалық байланыстарды нығайту.