Агро аймақ пен астықтың айтары

Жаңалықтар
view 37
news

Фото: ЖИ

Елімізде агроөнеркәсіптік кешені үшін басты мәселе енді өнім көлемін ұлғайту ғана емес, өндірілген шикізаттан көбірек қосылған құн алу. Астық мол жиналғанымен, оны сақтау, өңдеу және сыртқы нарыққа тиімді жеткізу жүйесі қатар дамымаса, шаруаның табысы ауа райы мен әлемдік бағаға тәуелді болып қала береді.

Мәселен, Ұлттық статистика дерегінше, 2025 жылы ауыл, орман және балық шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 9,77 триллион теңгеге жетті. Нақты көлем индексі 105,9 пайыз болды. Өсімдік шаруашылығының өнімі 5,89 триллион, мал шаруашылығының өнімі 3,8 триллион теңгені құрады. Алайда ақшалай өсімді түгелдей өнімділіктің артуы деп түсіндіруге болмайды: мұнда баға өзгерісінің де ықпалы бар.

Егіс құрылымындағы бетбұрыс айқын. 2025 жылғы ауыл шаруашылығы санағының қорытындысы бойынша, бұрынғы санақпен салыстырғанда егістік көлемі 18,3 миллионнан 23,2 миллион гектарға ұлғайған. Дәнді дақылдардың үлесі 81 пайыздан 69 пайызға төмендеп, майлы дақылдардың үлесі 4 пайыздан 17 пайызға көтерілген. Бұл әртараптандыруға қадам болғанымен, жаңа дақылдарға лайық техника, қойма және өткізу нарығы болмаса, тәуекел тек басқа салаға ауысады. Өңдеу бағыты аса маңызды өзгеріс көрсетіп отыр. Үкімет мәліметінше, негізгі ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеу үлесі 2023–2025 жылдары 35 пайыздан 64 пайызға өскен. 2025 жылы азық-түлік өндірісі 3,9 триллион теңгеге жеткен. Бірақ өңдеу үлесінің артуы барлық өңірде бірдей өндірістік қуат қалыптасты деген сөз емес. Зауыттың тұрақты жұмыс істеуі үшін шикізат сапасы, логистика және ұзақмерзімді келісімшарттар қажет.

Қаржыландыру да нәтижемен өлшенуі тиіс. 2025 жылы Аграрлық несие корпорациясы мен ҚазАгроҚаржы арқылы берілген қаржы 1,1 триллион теңгеге жеткен. Жеңілдетілген несие техника жаңартуға және егіс науқанын өткізуге көмектеседі. Дегенмен субсидияның тиімділігі оның игерілуімен емес, гектар өнімділігімен, шығынның төмендеуімен және шаруашылықтың несие қайтару қабілетімен бағаланғаны дұрыс. Ауыл шаруашылығының әлсіз тұсы – табиғи тәуекелге бейімділік. Су тапшылығы, топырақ құнарлылығының төмендеуі, жемшөп бағасының құбылуы мен тасымал шығыны фермердің жоспарлау мүмкіндігін шектейді. Сондықтан су үнемдеу технологияларын енгізу, агрономиялық кеңесті күшейту және шағын шаруашылықтардың кооперациясын дамыту бір-бірінен бөлек қаралмауы керек.

Өңірлік айырмашылықты да ескерген жөн. Солтүстікте астық пен майлы дақылдар басым болса, оңтүстікте суармалы егіншілік шешуші рөл атқарады. Бірыңғай қолдау құралы осы ерекшеліктерді ескермесе, қаржының қайтарымы төмендейді. Саланы жаңғыртудың түпкі өлшемі – экспортқа шығарылған тонна емес, ел ішінде қалған табыс пен ауылдағы тұрақты жұмыс орны. Қазақстан шикізат жеткізушіден сапалы азық-түлік пен терең өңделген өнім өндірушіге айналса ғана агроөнеркәсіптің өсімі ұзақ мерзімді экономикалық нәтижеге ұласады.

Пікірлер (0)

Пікір қосу

Сіздің атыңыз *
Сіздің пікіріңіз *