Салауатты өмір салты денсаулық сапасын жақсартады

Адам денсаулығы бір күнде қалыптаспайды. Ол күн сайынғы әдеттерден, тамақтану тәртібінен, қозғалыс белсенділігінен, ұйқыдан және адамның өзіне деген жауапкершілігінен құралады. Сондықтан салауатты өмір салтын уақытша диета немесе белгілі бір жаттығу түрі деп емес, күнделікті өмірдің қалыпты дағдысы ретінде қабылдаған жөн, деп жазады JANABASTAU.KZ ақпарат агенттігі.

Қазір адамның көп уақыты компьютер мен смартфон алдында өтеді. Қозғалыстың азаюы, дайын тағамдарға әуестік, ұйқы тәртібінің бұзылуы денеге бірден байқалмауы мүмкін. Алайда мұндай әдеттер ұзақ уақыт сақталса, артық салмақ, қан қысымының жоғарылауы, жүрек-қан тамырлары аурулары мен зат алмасу бұзылыстарының қаупін арттырады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының дерегінше, әлемдегі ересектердің шамамен 31 пайызы дене белсенділігі бойынша ұсынылатын деңгейге жетпейді.

Сондықтан денені қимылдату үшін міндетті түрде спортзалға барудың қажеті жоқ. Жаяу жүру, баспалдақпен көтерілу, велосипед тебу, жүзу немесе үй шаруасымен белсенді айналысудың өзі қозғалысқа жатады. ДДСҰ ересектерге аптасына кемінде 150–300 минут орташа қарқындағы дене белсенділігін немесе 75–150 минут жоғары қарқындағы жаттығуды ұсынады. Сонымен қатар бұлшықетті шынықтыратын жаттығуларды аптасына кемінде екі рет орындау пайдалы.

Денсаулықтың тағы бір маңызды тірегі – дұрыс тамақтану. Күнделікті дастарқаннан көкөніс, жеміс-жидек, бұршақ тұқымдастар, тұтас дәнді өнімдер мен құнарлы ақуыз көздері орын алғаны дұрыс. Ал қант мөлшері жоғары сусындарды, шамадан тыс тұзды және қатты өңделген тағамдарды шектеу қажет. ДДСҰ дұрыс тамақтанудың негізгі қағидаларын жеткіліктілік, теңгерімділік, мөлшерлілік және әртүрлілік деп көрсетеді. 10 жастан асқан адамдарға күніне кемінде 400 грамм жеміс пен көкөніс тұтыну ұсынылады.

Тамақтану мәдениеті де денсаулыққа тікелей әсер етеді. Нутрициолог, жоғары санатты дәрігер Аида Мұхтарқызының пікірінше, адамдардың денсаулығына кері әсер ететін мәселелердің бірі – ас ішу кезінде қарапайым ережелердің сақталмауы. Оның айтуынша, тамақ ішкенде гаджетке алаңдамай, асықпай отырып, тағамды жақсылап шайнаудың өзі ас қорыту жүйесіне түсетін салмақты азайтуға көмектеседі. Дастарқан басындағы қол жуу, отбасы болып бірге тамақтану сияқты қарапайым әдеттердің де тәрбиелік әрі гигиеналық маңызы бар.

«Бірінші байлық – денсаулық» деген халық даналығының мәні бүгін де өзгерген жоқ. Адам көп жағдайда денсаулығының қадірін сырқат пайда болған кезде ғана түсінеді. Ал оның алдын алу үшін аса күрделі әрекет қажет емес: темекіден бас тарту, алкогольді шектемеу емес, одан барынша аулақ болу, дұрыс тамақтану, жеткілікті ұйықтау және күн сайын қозғалу – ең қарапайым әрі тиімді қадамдар. ДДСҰ алкогольді денсаулыққа қауіпсіз деп есептейтін мөлшер жоқ екенін, ал тұтыну көлемі артқан сайын ауру мен жарақат қаупі де өсетінін атап көрсетеді.

Психологиялық саулықты да назардан тыс қалдыруға болмайды. Үнемі стресс жағдайында жүру, демалысқа уақыт бөлмеу, ұйқының аздығы адамның көңіл күйіне ғана емес, жалпы ағзаның жағдайына әсер етеді. Сол себепті жұмыс пен демалыстың арасындағы тепе-теңдікті сақтау, жақындармен араласу, таза ауада серуендеу және өзіне ұнайтын іспен айналысу маңызды.

Салауатты өмір салты – өзіңді шектеудің жиынтығы емес. Керісінше, ол адамның күнделікті өмір сапасын жақсартатын таңдау. Бүгін баспалдақпен жүру, тәтті сусынның орнына су ішу, уақытында ұйықтау немесе он бес минут серуендеу сияқты қарапайым әрекеттер ертең үлкен нәтижеге айналуы мүмкін. Денсаулықты сақтау дәрігерге барған сәттен емес, өзіміздің күн сайынғы таңдауымыздан басталады.