Жасыл экономикаға бастайтын жол

Жаңалықтар
view 45
news

Фото: ЖИ

Қазақстан үшін жасыл экономикаға көшу тек күн панельдері мен жел генераторларын орнату емес. Оның негізгі өлшемі – өндірілген әрбір киловатт-сағатты ұқыпты пайдалану, үйлердегі жылу шығынын азайту және отын таңдағанда экологиялық салдарды ескеру. Газдандыру осы өзгерістің маңызды бөлігі болғанымен, оны түпкілікті көміртексіздендірумен шатастыруға болмайды.

Сандар нені көрсетеді?

Ұлттық статистика бюросының отын-энергетикалық балансына сәйкес, 2024 жылы Қазақстанның жалпы ішкі өнімінің энергия сыйымдылығы 2015 жылғы тұрақты бағамен есептегенде мың АҚШ долларына 0,3 тонна мұнай баламасын құрады. Бұл 2015 жылмен салыстырғанда 6,3 пайызға төмен. Демек, экономика бірдей құн жасау үшін бұрынғыдан азырақ энергия жұмсайды. Алайда көрсеткіштің жақсаруы барлық кәсіпорын мен тұрғын үйдің үнемді жұмыс істейтінін білдірмейді. Сол есепте 2024 жылы ірі су электр станцияларын қоспағандағы жаңартылатын көздердің электр өндірудегі үлесі 6,2 пайызға жеткені көрсетілген. Өсім бар, бірақ энергия жүйесінің негізгі жүктемесін дәстүрлі станциялар көтеріп отыр. Сондықтан жасыл саясат жаңа қуат салумен қатар қолданыстағы желілердегі шығынды қысқартуға сүйенуі тиіс.

Газдандырудың мүмкіндігі мен шегі

Үкіметтің 2026 жылғы маусымда жариялаған дерегіне қарағанда, елдегі газдандыру деңгейі 64,2 пайызға жеткен. 2025 жылы 94 елді мекендегі 354 мыңнан астам тұрғын табиғи газға қол жеткізген. Бұл ауылдардағы тұрмысты жеңілдетіп, жеке пештерде көмір жағуды азайтуға мүмкіндік береді. Бірақ газ да қазба отын: оны жағу кезінде көмірқышқыл газы бөлінеді, ал өндіру мен тасымалдауда метанның таралу қаупі бар. Демек, құбыр тартудың өзі экологиялық нәтижеге кепіл емес.

Нәтиже қайдан басталады?

Ең әуелі жылу жоғалтатын үйлерді анықтап, қабырға мен шатырды оқшаулау, есептегіш орнату, қазандықтарды жаңарту қажет. Өнеркәсіпте энергия аудиті мен технологиялық жаңғырту шығынды төмендетеді. Ал газдандырылған өңірлерде желідегі ақауды уақытында анықтау және тұтынуды дәл есептеу маңызды. Мұндай шаралар бюджет қаражатын тек құрылысқа емес, нақты үнемге бағыттайды. Өңірлердің жағдайы бірдей емес. Газ құбыры жетпеген аймақта жылуды үнемдеу ұтымды болуы мүмкін. Ал газ келген ауылда қауіпсіздік, қызмет көрсету бағасы және аз қамтылған отбасылардың қолжетімділігі қатар ескерілуі тиіс. Қаржы жұмсаудың тиімділігі осындай нақты тиімді нәтижемен бағаланғаны жөн.

Энергия саясатының табысын салынған құбырдың ұзындығымен немесе орнатылған станция санымен ғана өлшеу жеткіліксіз. Негізгі сұрақ басқа: тұрғынның жылуға жұмсайтын шығыны азайды ма, ауаның сапасы жақсарды ма, кәсіпорын бір өнімге аз энергия жұмсай ма? Осы нәтижелер ашық жарияланса, жасыл экономика ұран емес, тексерілетін мемлекеттік саясатқа айналады.

Пікірлер (0)

Пікір қосу

Сіздің атыңыз *
Сіздің пікіріңіз *